Zielnik
Zioła i ich zastosowanie.

Szanta Zwyczajna

Marrubium vulgare

Zioła - Szanta Zwyczajna

INNE NAZWY

  • Gojnik
  • Gorzkie Ziele
  • Krzecina
  • Krzeszyna

Szanta zwyczajna jest rośliną wieloletnią, należącą do rodziny jasnotowatych. Botaniczna nazwa naukowa szanty zwyczajnej pochodzi od hebrajskiego słowa marrob, co tłumaczy się jako "gorzki sok". Szanta zwyczajna rośnie na łąkach, przy drogach, torach kolejowych, pastwiskach w strefie umiarkowanej Ameryki Północnej oraz Euroazji. Szanta zwyczajna osiąga wysokość od 30 do 60 cm. Z rozgałęzionej łodygi wyrastają dosyć silnie karbowane liście. Dolne liście szanty zwyczajnej są zaokrąglone, natomiast górne są jajowatego kształtu, pokryte pod spodem szarymi włoskami. Kwiaty zioła są małe, biało-beżowe, zebrane w okółki. Szanta zwyczajna kwitnie od czerwca do września i jest jednym z najstarszych ziół uprawianych w ogródkach ziołowych ze względu na swoje właściwości lecznicze. Szantę zwyczajną stosuje się w kuchni oraz w leczeniu naturalnym pododobnie, jak melisę. Całe zioło (a przede wszystkim kwiaty szanty zwyczajnej) jest podobne do innego zioła leczniczego - jasnoty białej. Z tym, że kwiaty jasnoty białej są większe i liście bardziej zielone.

Szanta zwyczajna jest wspaniałym ziołem na rozrzedzenie zbitej flegmy zalegającej w drogach oddechowych. Uważa się, że szanta zwyczajna jest lepsza w tym przypadku niż podbiał pospolity. Już jedna szklanka ciepłego naparu z szanty zwyczajnej przyniesie nam ulgę, ponieważ prawie natychmiast rozrzedzi zbitą flegmę w płucach, gardle oraz w zatokach, łagodząc przy tym przykry zatokowy ból głowy.

Przepis na sporządzenie takiego naparu z szanty zwyczajnej jest bardzo prosty. Potrzebujemy około 0.5 litra wody oraz 2 1/2 łyżeczki świeżego lub suszonego zioła. Wodę należy zagotować i do gotującej się wody wsypać zioło. Zestawić z ognia, przykryć i zaparzać około 45 minut. Pić po szklance, gdy napar jest wciąż ciepły. Do naparu można dodać trochę soku z cytryny oraz odrobinę melasy do smaku. Tak przygotowany napar z szanty zwyczajnej postawi nas na nogi w czasie przeziębienia. Cukierki sporządzone z dodatkiem szanty zwyczajnej są super środkiem leczniczym na bóle gardła oraz płuca będące w stanie zapalnym spowodowanym przeziębieniem, grypą, alergiami czy paleniem papierosów.

Należy jednak wspomnieć, że szanta zwyczajna jest umieszczona na czerwonej liście w grupie gatunków wymierających w Polsce.

SUROWCE LECZNICZE

Liście, kwitnące pędy.

ZASTOSOWANIE

Szanta zwyczajna posiada właściwości uspokajające, moczopędne oraz wykrztuślne. Jest ziołem pobudzającym wydzielanie soku żołądkowego, żółci oraz wzmaga apetyt. Szanta zwyczajna jest pomocnym ziołem w leczeniu zapalenia oskrzeli, sapania, suchego kaszlu, astmy, kokluszu, nieżytu górnych dróg oddechowych czy kataru. Zioła tego używa się także w leczeniu wszelkich zaburzeń układu pokarmowego, woreczka żółciowego, a także chorób wątroby. Można również stosować szantę zwyczajną w przypadkach zaburzeń miesiączkowych.

Napary z szanty zwyczajnej stosowane zewnętrznie działają bakteriobójczo oraz przeciwzapalnie, dlatego też są używane w przypadkach problemów ze skórą. Szanta zwyczajna znalazła również zastosowanie w leczeniu zaburzeń rytmu pracy serca. Ziele to działa przeciwarytmicznie, zmniejszając dodatkowe skurcze serca u osób chorujących na kołatanie serca.

Liście oraz młode pędy kwitnące posiadają właściwości antyseptyczne, uspokajające, moczopędne, silnie wykrztuśne, pobudzające, żółciopędne oraz wywołujące miesiączkę. Szanta zwyczajna może być bezpiecznie używana zarówno przez dzieci, jak i dorosłych. Często zioła tego używa sie przy produkcji syropów lub cukierków w celu zamaskowania bardzo gorzkiego jego smaku, chociaż szanta zwyczajna może być również stosowana do sporządzania herbatek ziołowych (patrz wyżej). Części lecznicze szanty zwyczajnej są zbierane wtedy, kiedy roślina kwitnie i mogą być używane świeże lub suszone. Korzeń szanty zwyczajnej jest używany w przypadkach ukąszeń przez grzechotnika (w Polsce nic nam nie grozi, ale warto wiedzieć, gdy podróżujemy po Ameryce). Jest on wtedy używany w równych proporcjach z Plantago lanceolata lub Plantago major (babka zwyczajna).

Właściwości lecznicze szanty zwyczajnej są wykorzystywane w leczeniu chorób wątroby oraz śledziony. Stosuje się ją również w zapaleniu dróg moczowych. Zioło jest też pomocne w obniżeniu gorączki, czyści krew oraz wpływa na pracę pęcherzyka żółciowego, pomagając jednocześnie w leczeniu zapalenia pęcherzyka żółciowego oraz żółtaczki. Szanta zwyczajna również jest stosowana w przypadkach zapalenia węzłów chłonnych.

WYSTĘPOWANIE I UPRAWA

Chociaż szanta zwyczajna pochodzi z Europy, zaadaptowała sę także w Północnej oraz Południowej Ameryce. Roślina ta wymaga dosyć słonecznego, osłoniętego miejsca. Nie jest wybredna jeśli chodzi o glebę. Szanta zwyczajna będzie dobrze rosnąć na każdej przeciętnej glebie, może być wapienna bądź sucha gleba ogrodowa. Zimą szantę zwyczajną należy zabezpieczyć przed nadmiarem wilgoci. Szanta zwyczajna jest często sadzona w ogródkach ziołowych oraz uprawiana w celach przemysłowych jako zioło lecznicze. Roślina ta jest lubiana przez pszczoły. Pomidory będą rosły dobrze oraz produkowały dużo owoców, gdy posadzimy koło nich szantę zwyczajną. Szanta zwyczajna jest rośliną dosyć odporną na mrozy.

Szantę zwyczajną rozmnażamy przez podział korzeni na wiosnę lub wysiewamy nasiona na początku lata. Młode roślinki wysiane z nasion kiełkują powoli.Należy uzbroić się w cierpliwość.

SKŁADNIKI

Analiza chemiczna zioła wyodrębniła następujące substancje szanty zwyczajnej:

  • alkaloidy pirolidynowe
  • bardzo duże ilości potasu
  • fitosterole (beta-sitosterol)
  • flawonoidy (luteolina, apigenina, kwercetyna)
  • garbniki
  • gorzkie diterpeny i alkohole diterpenowe
  • olejki eteryczne (kamfen, bisabolol, limonen, p-cymen, beta-pinen)
  • pochodne kwasu hydroksycynamonowego (fenolokwasy)
  • saponiny
  • sole mineralne
  • stachydryna
  • witaminy (karoten, cholina, witamina C)

DAWKOWANIE

Najczęściej używamy naparu lub syropu przygotowanego z szanty zwyczajnej.
I tak na przykład jeśli mamy problemy z wątrobą należy przygotować następujący napar. Jedną łyżeczkę szanty zwyczajnej zalewamy szklanką wrzącej wody i pozostawiamy do zaparzenia na około 30 minut. Napar należy przykryć talerzykiem lub spodeczkiem. Pić w małych porcjach przez cały dzień między posiłkami.

Syrop z szanty zwyczajnej stosujemy w przypadku suchego oraz przewlekłego kaszlu. Jest on przygotowywany w następujący sposób: najpierw należy przygotować napar z zioła (100 g liści szanty zwyczajnej zalać nie całym litrem zimnej wody). Następnie płyn jest podgrzewany na słabym ogniu z dodatkiem 0.5 kg cukru. Gdy podgrzewany płyn uzyska konsystencję syropu, zdejmujemy go z ognia. Syrop brać po łyżeczce kilka razy dziennie.

Natomiast samych świeżych liści szanty zwyczajnej używamy przy pierwszych objawach przeziębienia, kiedy czujemy się osłabieni, pobolewa nas głowa, zaczyna leciec z nosa. Należy zerwać kilka małych listków zioła, drobno posiekać, wymieszać z miodem i spożywać po niewielkiej ilości przez cały dzień.

SKUTKI UBOCZNE I OSTRZEŻENIA

Szanta zwyczajna jest ziołem bezpiecznym w stosowaniu zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych, jak zostało wspomniane wyżej. Jednak nie należy przesadzać i trzeba zachować umiar w używaniu preparatów sporządzonych z szanty zwyczajnej. Stwierdzono, że duże dawki preparatów z szanty zwyczajnej powodują zaburzenia rytmu serca oraz spadek ciśnienia krwi.

KOMBINACJE ZIÓŁ

Szantę zwyczajną można łączyć z innymi ziołami. Dla uzyskania mieszanki o właściwościach żółciopędnych szantę zwyczajną łączymy z zielem bylicy boże dzewko, liśćmi mięty oraz z korzeniem mniszka lekarskiego. Gdy zioła tego używamy w celach wykrztuślnych, mieszamy go z korzeniem pierwiosnka, zielem macierzanki, liśćmi babki lub kwiatami ślazu. Szantę zwyczajną można łączyć z melisą na uspokojenie.

KOMENTARZE

To Top
©2002-2019 herbs2000.com / elmaskincare.com